[ شاهنامه ] در كتاب « جاودان خرد » كه فيلسوف و مورّخ ايرانى ابو على مسكويهء رازى خازن ( - گنجور ) گردآورده ( سدهء 4 ق ) آمده است كه اين كتاب را - كه حكمت‌هاى فرمودهء « هوشنگ » پيشدادى ايرانيان است - اسفنديار « گنجور » وزير ايرانشهر از زبان پارسى كهن به پارسى نوين ترجمه كرده ؛ نسختى از آن در گنجينه‌هاى شاهان بزرگ ايران در زيرزمين ايوان مدائن بود ، تا آنكه مأمون عباسى دستور به بيرون آوردن آن داد « 1 » . در كتابخانه و گنجينه كسانى كار مىكرده‌اند كه آنها را صاحب يا قيّم « بيت الحكمه » ، خازن ، مناول يا مشرف و ناظر مىگفتند ، همراه با ورّاق و مترجم و كاتب و مذهّب و نقّاش ، كه كار فهرست‌نويسى هم انجام مىشده ؛ و كسانى را دستور مىدادند تا به برشمردن و بررسى نسخه‌ها ( اعتبار ) و سياهه‌بردارى و فهرست‌نگارى از آنها ( اثبات ) بپردازند . جاحظ در كتاب التاج گفته است كه گنجور همنشين پادشاه بوده ، زيراكه نديم بايد خردمند و دانشمند و مردم‌شناس ، اديب و هنرمند و زبان‌شناس ، گرانمايه با دانشى گسترده و سخن‌شناس باشد . بيش از اين ، علاقه‌مندان را به گفتارهاى پربار و پياپى استاد علّامه محمّد تقى دانش‌پژوه به عنوان « گنجور و برنامهء او » حوالت مىدهيم « 2 » .

--> ( 1 ) . الحكمة الخالدة ( طبع عبد الرحمن بدوى ) ، ص 19 - 20 / جاويدان خرد ( طبع دانش‌پژوه ) ، ص 20 - 21 ( 2 ) . ماهنامهء هنر و مردم ، ش 119 - 120 / شهريورماه - مهر ماه 1351 ببعد .